Đavolja Varoš

djavoljavaros-01-b
AD Planinka

tel: 027/381 344
www.djavoljavaros.com

djavolja varos
geomorfoloski fenomen DJ.V.
zuti potok
zemljani stub
djavoljavaros
crveno vrelo
vidikovci
restoran

Spomenik prirode “Đavolja Varoš” nalazi se u ataru sela Đake, jugoistočno od Kuršumlije (30 km). Do njega se dolazi skretanjem sa puta Niš-Kuršumlija-Priština kod Sastavaka, zatim uzanim asfaltnim putem do sela Zebice (5.7 km), pa dobrim asfaltnim putem do ulaska u zastićeno područje (3 km) i pešice do vidikovca (900 m). Do Đavolje Varoši se može doći i pešice iz Prolom Banje takozvanom “Stazom zdravlja”, preko Prolomske planine, u dužini od 11 km, za dva i po sata veoma napornog hoda.

Ovaj prirodni spomenik čine dva, u svetu retka prirodna fenomena: zemljane figure kao specifični oblici reljefa, koji u prostoru deluju vrlo atraktivno, i dva izvora jako kisele vode sa visokom mineralizacijom. Atraktivnost fenomena dopunjuje prirodni ambijent koji oko zemljanih figura deluje surovo, skoro mistično, a u širem okruzenju živopisno i pitomo.

Zemljane figure („piramide”, „glavuci” ili „kule”) su u dolini Žutog potoka, između Paklene i Đavolje jaruge. Đavolju varoš čine 202 figure, različitog oblika i dimenzija, visine od 2 do 15 m, širine od 0.5 do 3 m, sa kamenim kapama na vrhu. Rezultat su specifičnog erozivnog procesa koji traje vekovima: obrazuju se, rastu, menjaju, skraćuju, nestaju i ponovo stvaraju.

Ovi oblici reljefa nastali su delovanjem kišnice na nekadašnju topografsku površinu, koju čini veoma rastresit, ali čvrst materijal. Spiranjem peska i šljunka ispod manjih ili većih kamenih blokova ostaju figure u obliku kula ili piramida.

Zemljani stubovi su građeni od tri sloja različitog sastava: u podlozi je sloj laporca debeo do 1 m, u sredini žućkasta glina debela do 3 m, a iznad nje je najdeblji sloj od peščara, pokriven andezitskim pločama, koje kao pravi kišobran štite rastresitu podlogu od razaranja i odnošenja. Materijal od koga su glavuci, čvrsto je vezan i obložen korom od gvožđevitog, limonitskog cementa.

Ovaj gemorfoloski fenomen je jedinstven u našoj zemlji i vrlo redak u svetu. U Evropi ima sličnih pojava u Alpima (sa obe strane prevoja Brener u Austriji i Italiji, kod Bolcana, zatim u Valerijenu, u pokrajini Gornja Savoja, u Francuskoj i dr.) Medjutim “kule” u Đavoljoj varoši su većih dimenzija i znatno postojanije, pa je ovo najpoznatiji spomenik prirode ove vrste u Evropi. U svetu je bila poznatija “Bašta bogova” u SAD.

Ovu jedinstvenu tvorevinu prirode među prvima su počeli da posećuju majstori umetničke fotografije, pa je tako 1977. godine u Đavoljoj varoši osnovana prva Internacionalna kolonija umetničke fotografije u našoj zemlji, koja i danas aktivno radi. Zahvaljujući ovoj koloniji, za Đavolju varoš se zna širom Evrope, Amerike, Australije, u Kini, dalekom Japanu.

Ovaj vredan lokalitet stavljen je pod zaštitu još 1959. godine. Đavolja varoš je još 1995. godine Uredbom Vlade Republike Srbije proglašena za prirodno dobro od izuzetnog značaja I stavljena je u prvu kategoriju zaštite. Ukupno je zaštićeno 67 ha površine.

Postoji mnogo legendi o nastanku Đavolje varoši. Po jednoj legendi figure predstavljaju okamenjene svatove koje su po nagovoru đavola hteli da venčaju brata i sestru. Po drugoj, to su okamenjeni đavoli što su ih nadmudrili đaci u opkladi, a po trećoj legendi zemljane skulpture predstavljaju đavole kojih su se ljudi oslobodili prenoćivši jednu noć pored crkvišta Sv. Petke, u neposrednoj blizini zemljanih figura.

Hladne retke mineralne vode – U neposrednoj okolini Đavolje varoši su dve vode neobičnih svojstava. “Đavolja voda” je hladan i ekstremno kiseli (pH 1,5) izvor sa visokom mineralizacijom (15 g/l vode), a nalazi se u “Đavoljoj jarugi”. “Crveno (Đavolje) vrelo” je drugi izvor, nešto dalje od prvog i bliže ulazu u zaštićeno područje, sa pH vrednošću od 3,5, i sa nizom opštom mineralizacijom (4.372 mg/l vode).

Na 2 km od prirodnog spomenika “Đavolja varoš”, pored Žutog potoka, nalazi se etno krčma “Dva ambara”. Svojim etno-specijalitetima i neverovatnom prirodom, pruža nezaboravan doživljaj

Do Đavolje varoši se dolazi tako što se sa puta Niš – Priština skrene na osamdesetom kilometru (8 km posle skretanja za Prolom Banju) levo, prema Dobrom Dolu, pa se nakon 6 km vožnje u selu Zebice ponovo skrene levo i posle pređenih 3 km novog asfaltnog puta se dođe do ulaska u zaštićeno područje Spomenika prirode Đavolja Varoš.

Servisne informacije

SKUPŠTINA OPŠTINE KURŠUMLIJA
027/381-374, 027/381-383

AD "PLANINKA"
027/381-344

MUP - KURŠUMLIJA
027/380-200

DOM ZDRAVLJA KURŠUMLIJA
027/381-222, 027/381-335

AUTOBUSKA STANICA "NIŠ-EKSPRES"
027/381-645

AUTOBUSKA STANICA "LASTA"
027/381-038

ŽELEZNIČKA STANICA
027/381-158

GRADSKA APOTEKA
027/381-683, 027/389-388

POŠTA
027/381-473

"GRADSKA BIBLIOTEKA”
027/381-754

"VOJVOĐANSKA " BANKA
027/381-617

"OTP" BANKA
027/381-133

"KOMERCIJALNA" BANKA
027 / 380-820

PROLOM BANJA
027/8388-111, 027/8388-092

LUKOVSKA BANJA
027/385-995, 027/385-999

KURŠUMLIJSKA BANJA
027/381-117, 027/381-420