CRKVE I MANASTIRI

MANASTIR SV. NIKOLA

MANASTIR SV.NIKOLAManastir Sv. Nikola sagradio je Stefan Nemanja na uzvišenju iznad ušća Banjske u Toplicu i posvetio sinu Savi. Manastir je jedan od najstarijih spomenika monumentalne srednjovekovne arhitekture kod Srba. Manastir se sastoji od trodelnog oltarskog prostora, sa kupolom na sredini i jednim manjim odeljenjem na južnoj strani, koje je bilo predviđeno za sahranu ktitora. Uz zapadnu stranu za vreme vladavine Stefana Prvovenčanog (XIII vek), dograđena je spoljna priparta sa dve visoke kule. U istočnoj kuli nalazi se grobnica koja je predviđena za ktitora. Za vreme Kralja Milutina (XIV) sagrđena je kapela.

kursumlija-SV.NIKOLAOvaj manastirski kompleks, sa crkvenim zdanjem, delovao je veličanstveno sve do velike seobe Srba 1690. godine kada počinje njegovo rušenje. Sredinom XIX veka manastir su porušili Sulj Krveš iz Niša i Mula Halil, tražeći novac. Manastir je bio živopisan, ali su sačuvani samo tragovi fresaka iz XIV veka. Ostale grđevine manastirskog kompleksa su porušene. Ostao je samo centralni deo crkvenog zdanja sa oštećenim kubetom i jedna kula. Manastir je danas skoro u celini rekonstruisan i predstoje radovi na uređenju manastirskog kompleksa.

MANASTIR PRESVETE BOGORODICE

Crkva Svete BogorodiceManastir Sv. Bogorodice je podigao Stefan Nemanja i posvetio svojoj ženi Ani, koja je neko vreme u njemu bila monahinja i nastojnica. Manastir se nalazi u blizini ušća Kosanice u Toplicu. Manastirska crkva je bila jednobrodna trikonhalna građevina sa zidnim ikonostasom. Sagrađena je na temeljima ranovizantijske bogomolje iz V-VI veka. Bogorodičin manastir je bio aktivan do 1690. godine, potom je imao istu sudbinu kao manastir Sv. Nikole.

Po legendi, neki turčin u XVII veku je porušio crkvu i od tog materijala sagradio 20 m niže tzv. “Isakovu” vodenicu, koju je kasnije odnela Toplica. Pri oslobađanju Kuršumlije od Turaka 1878. godine, od crkve je ostalo još jedino zid od oltara sa velikim vratima na kojima se s jedne i druge strane poznaju slike svetaca. Sv. Bogorodicu meštani nazivaju „Petkovaču” i svake godine na Veliki Petak oko nje se skupi po nekoliko hiljada ljudi, pale sveće i mole se bogu. Ovaj spomenik je stavljen pod zaštitu kao nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja.

CRKVA LAZARICA

CRKVA LAZARICACrkva Lazarica (hram “Sv. Lazara”) se nalazi u dolinskom proširenju Prolomske reke, na 640 m nadmorske visine. Udaljena je 2,5 km od centra Prolom Banje. To je jedina Crkva brvnara u Toplici. Sagradili su je doseljenici sa planine Golije 1890. godine, na temeljima starijeg hrama. U narodu postoji ubeđenje da je u njoj izvršeno pričešće dela srpske vojske pred odlazak u Kosovsku bitku.

Neobjašnjivu prirodnu retkost predstavljaju šest uvijenih stabala šljiva u dvorištu Crkve Lazarice. Legenda kaže das u vojnici posle pričešća šest puta obilazili Crkvu moleći se za pobedu na Kosovu. Šljive su se uvijale u smeru u ome se vojska okretala. Stara stabla su nestala, u dvorištu su nicala nova i uvijala se, ali je uvek bilo samo šest stabala šljiva.

CRKVA SV. MINE

sv.minaCrkva Sv. Mine (u narodu poznata i kao Mrkšina crkva), nalazi se u centru sela Štava. Od Lukovske Banje je udaljena 5,5 km. Po narodnom verovanju, preci sadašnjih stanovnika preneli su pri doseljavanju svoju slavu Sv. Minu i sagradili crkvu za vladavine kralja Milutina. Turci su porušili crkvu u prvom naletu posle Kosovske bitke, koja je obnovljenja 37 godina posle boja na Kosovu, ali su je Turci ponovo porušili. Unutrarašnjost crkve je bila u celini živopisna, ali su u požarima pojedini delovi živopisa stradali, delimično ili potpuno. Kao kulturno dobro od velikog značaja crkva je stavljena pod zaštitu države 1949. godine.

CRKVA SV. PETKE

sveta petkaCrkva Sv. Petke nalazi se u ataru Velikog Pupavca, pored puta za Rudare, neposredno uz fabriku “Prolom voda”, udaljena 1,5 km od hotela „Radan”. Crkvište je otkriveno 1918. Godine. Predpostavlja se da hram potiče iz nemanjićkog ili starijeg perioda. Po projektu Zavoda za zaštitu spomenika culture iz Niša, obnavlja se ova jednobrodna građevina. Gradi se od kamena I prepokriva kamenim pločama.

CRKVA SV. TROJICE

crkva sv.trojiceCrkva Sv. Trojice nalazi se u centru grada. Crkva je sazidana 1902. godine. Na osnovu nekih zapisa, kuršumlijske kafedžije su inicirale njenu izgradnju I prikupljali sredstva, kako bi centar grada dobio svoje molitveno mesto. Ova crkva se znatno razlikuje od ostalih crkava ovog kraja po svojoj orijentalnoj arhitekturi I monumentalnosti. Arhitektura crkve bila je u prevazilaženju turskog uticaja. Godine 1938. sazidana je zvonara, sa leve strane od nje sazidan je parohijski dom.

CRKVA SV. ILIJE

Crkvište Sv. Ilije u Maloj Šatri nalazi se u dolini Bunjačke reke. Smeštena je u slikovitom dolinskom proširenju, oko 600 m uzvodno od ušća Šatranskog potoka, na 510 m nadmorske visine.Udaljena je od centra Kuršumlijske Banje 4,5 km. Meštani dolaze za vreme verskih praznika i pale sveće na crkvištu, a mesto je pogodno i za piknik.

CRKVA SV. ĐORĐA

Crkva Sv. ĐorđaCrkva Sv. Đorđa po predanju potiče iz doba Nemanjića, a porušili su je Turci. Oko crkvišta koje je uništeno pri izgradnji puta, okupljao se narod na Đurđevdan. A.D “Planinka” je, uz blagoslov Episkopa Niškog Irineja, podigla crkvu na drugoj lokaciji, kod Nenadovog kamena, na 975 m nadmorske visine, iznad centra Banje na vazdušnom udaljenju od 500 m. Položaj novog hrama, kao budućeg duhovnog čuvara Lukovske Banje, izuzetno je atraktivan s obzirom da predstavlja izvanredan vidikovac u odnosu na Banju i bližu okolinu. Po položaju se može porediti sa manastirskim kompleksom Meteori u Grčkoj.

CRKVA SV. APOSTOLA PETRA I PAVLA

Crkva Sv. Apostola Petra i Pavla je na seoskom groblju Lukova. Po narednom predanju crkvu je podigao kralj Milutin, koji je tu imao rudnike I livnice olova, srebra, bakra I zlata. Porušena je za vreme Turaka. Obnavljana je 1871, 1895. I 1983. godine. Unutrašnjost crkve je živopisna ali freske nemaju neke posebne umetničke vrednosti.

Servisne informacije

SKUPŠTINA OPŠTINE KURŠUMLIJA
027/381-374, 027/381-383

AD "PLANINKA"
027/381-344

MUP - KURŠUMLIJA
027/380-200

DOM ZDRAVLJA KURŠUMLIJA
027/381-222, 027/381-335

AUTOBUSKA STANICA "NIŠ-EKSPRES"
027/381-645

AUTOBUSKA STANICA "LASTA"
027/381-038

ŽELEZNIČKA STANICA
027/381-158

GRADSKA APOTEKA
027/381-683, 027/389-388

POŠTA
027/381-473

"GRADSKA BIBLIOTEKA”
027/381-754

"VOJVOĐANSKA " BANKA
027/381-617

"OTP" BANKA
027/381-133

"KOMERCIJALNA" BANKA
027 / 380-820

PROLOM BANJA
027/8388-111, 027/8388-092

LUKOVSKA BANJA
027/385-995, 027/385-999

KURŠUMLIJSKA BANJA
027/381-117, 027/381-420